Nawoord bij ‘Hotel Moederland’ – roman van Yusuf Atılgan

Na De lanterfanter publiceerde Uitgeverij Jurgen Maas in het najaar van 2017 een tweede roman van Yusuf Atılgan. Hieronder het nawoord dat ik bij deze roman schreef. 

 

‘Waren anderen per se nodig?’ peinst Zebercet in zijn fauteuil, nadat een politiecommissaris had moeten grinniken bij het horen van zijn ongebruikelijke naam – Zebercet is Turks voor het mineraal olivijn, maar het zijn meestal meisjes die naar een edelsteen worden vernoemd. De commissaris is niet de eerste die om de klerk van Hotel Moederland lacht; de kleine, magere man is in zijn leven al vaak geplaagd en bespot. Daar zal spoedig een einde aan komen. Vlak na zijn overpeinzing sluit Zebercet zich voorgoed op in zijn hotel.

Zebercets verzuchting lijkt een echo uit De lanterfanter, de roman waarmee Yusuf Atılgan (1921-1989) veertien jaar voor Hotel Moederland debuteerde. Want ook het hoofdpersonage in Atılgans eerste roman, C. wordt hij genoemd, heeft weinig op met anderen. De twee mannen, beiden rond de dertig, beiden alleen, hebben trouwens wel meer overeenkomsten. Allebei zien ze maar één uitweg uit hun eenzaamheid: een vrouw met wie ze geestelijk dan wel lichamelijk een zo sterke nabijheid kunnen ervaren dat die de zinloosheid van hun levens tenietdoet. Beiden hebben even het idee zo’n vrouw te hebben gevonden. Maar de aard van hun verwachtingen maakt desillusie onvermijdelijk, en de levens van de beide mannen nemen vervolgens een totaal andere wending.

De romans De lanterfanter (1959) en Hotel Moederland (1973) zouden de belangrijkste werken worden in het kleine oeuvre van Yusuf Atılgan, dat verder nog een bundel korte verhalen en een kinderboek omvat, waardoor eenzaamheid en vervreemding de hoofdthema’s van zijn oeuvre vormen. Een derde roman bleef onvoltooid.

Maar hoezeer Atılgans twee, in Turkije beroemd geworden, personages in hun werdegang ook op elkaar lijken, in andere opzichten zijn ze elkaars tegenpolen. Het lijkt wel of Atılgan de thema’s eenzaamheid en vervreemding vanuit twee volledig tegengestelde situaties heeft benaderd. Lanterfanter C. is een bohemien, die zich voornamelijk in intellectuele en artistieke kringen begeeft. Hij weigert een baan te nemen, eigenlijk verzet hij zich tegen iedere maatschappelijke verwachting. Als zoon uit een welgestelde familie hoeft hij zich over geld geen zorgen te maken. Een groot deel van zijn tijd brengt hij buiten door, slenterend op straat, waar hij in de stroom van passanten zijn ware liefde hoopt te vinden, ondertussen zijn medemensen gadeslaat, en vol zelfvertrouwen hun gewoontes en hun stereotiepe gedrag becommentarieert. Want C. kijkt neer op wie zich wel iets gelegen laat liggen aan conventies, routines en patronen – en dat is in feite iedereen. Lees verder…

Dichter Efe Murad en ‘De straten van Istanbul’ op Winternachten (Den Haag, 20 januari 2018)

Efe Murad

De dichter Efe Murad is een van de deelnemers aan Winternachten 2018, dat van 18 – 21 januari in Den Haag plaatsvindt. Efe Murad (1987) studeerde filosofie aan Princeton en werkt nu aan een proefschrift in Osmaanse geschiedenis en Arabische filosofie en theologie aan Harvard. Hij publiceerde vijf dichtbundels en vijf vertalingen in het Turks van de Iraanse dichters M. Azad en Fereydoone Moshiri en van de Amerikaanse dichters C.K. Williams, Susan Howe and Lyn Hejinian.

Efe Murad zal onder andere medewerking verlenen aan de voorstelling De straten van Istanbul – Verzet en poëzie, op zaterdag 20 januari om 20u55.

Winternachten over De straten van Istanbul:

De straten en pleinen van Istanbul waren tijdens de Gezi-opstand van 2013 plekken waar werd geprotesteerd tegen autoritaire politiek en nietsontziende marktwerking. Men probeerde er een aanzet te geven tot verandering in de Turkse politiek.

Hoe kijkt de jonge dichter, essayist en criticus Efe Murad vijf jaar later naar de situatie in zijn land? En hoe ziet de literaire kaart van Istanbul er op dit moment uit? Efe Murad vertelt over de stad, wandelt er doorheen en draagt voor uit zijn werk, waaronder uit het gedicht Kapital Öldürür! (‘Kapitaal doodt!’), dat hij schreef met zijn generatiegenoten Sinan Özdemir en İsmail Aslan en dat een van de meest directe confrontaties met het Turkije van de afgelopen jaren vormt.

Çağlar Köseoğlu kijkt vanuit Nederland naar Istanbul en vergroot zo de kaart. Zijn poëzie vervormt de geschiedenis van de republiek Turkije en de situatie in Nederland tot iets nieuws en laat zien hoe geweld, taal en geografie samenhangen.

Irina Baldini danst in deze korte voorstelling improviserend door de kaart, baant zich een eigen pad door het stratenplan, de wolkenkrabbers en de luxe flatgebouwen van Istanbul en denkt in beweging na over de zoektocht naar open plekken in een stad waar de staat beslag heeft gelegd op de publieke ruimte.”

De tekst die de basis vormt voor de voorstelling, Het plezier van lege plekken, is in een vertaling van Hanneke van der Heijden verschenen in het decembernummer van tijdschrift De Gids. Afleveringen van De Gids zijn verkrijgbaar op het festival.

Voor een overzicht van alle programma-onderdelen waaraan Efe Murad meewerkt, klik hier.

Dichter Efe Murad en ‘De straten van Istanbul’ op Winternachten (Den Haag, 20 januari 2018)

Efe Murad

De dichter Efe Murad is een van de deelnemers aan Winternachten 2018, dat van 18 – 21 januari in Den Haag plaatsvindt. Efe Murad (1987) studeerde filosofie aan Princeton en werkt nu aan een proefschrift in Osmaanse geschiedenis en Arabische filosofie en theologie aan Harvard. Hij publiceerde vijf dichtbundels en vijf vertalingen in het Turks van de Iraanse dichters M. Azad en Fereydoone Moshiri en van de Amerikaanse dichters C.K. Williams, Susan Howe and Lyn Hejinian.

Efe Murad zal onder andere medewerking verlenen aan de voorstelling De straten van Istanbul – Verzet en poëzie, op zaterdag 20 januari om 20u55.

Winternachten over De straten van Istanbul:

De straten en pleinen van Istanbul waren tijdens de Gezi-opstand van 2013 plekken waar werd geprotesteerd tegen autoritaire politiek en nietsontziende marktwerking. Men probeerde er een aanzet te geven tot verandering in de Turkse politiek.

Hoe kijkt de jonge dichter, essayist en criticus Efe Murad vijf jaar later naar de situatie in zijn land? En hoe ziet de literaire kaart van Istanbul er op dit moment uit? Efe Murad vertelt over de stad, wandelt er doorheen en draagt voor uit zijn werk, waaronder uit het gedicht Kapital Öldürür! (‘Kapitaal doodt!’), dat hij schreef met zijn generatiegenoten Sinan Özdemir en İsmail Aslan en dat een van de meest directe confrontaties met het Turkije van de afgelopen jaren vormt.

Çağlar Köseoğlu kijkt vanuit Nederland naar Istanbul en vergroot zo de kaart. Zijn poëzie vervormt de geschiedenis van de republiek Turkije en de situatie in Nederland tot iets nieuws en laat zien hoe geweld, taal en geografie samenhangen.

Irina Baldini danst in deze korte voorstelling improviserend door de kaart, baant zich een eigen pad door het stratenplan, de wolkenkrabbers en de luxe flatgebouwen van Istanbul en denkt in beweging na over de zoektocht naar open plekken in een stad waar de staat beslag heeft gelegd op de publieke ruimte.”

De tekst die de basis vormt voor de voorstelling, Het plezier van lege plekken, is in een vertaling van Hanneke van der Heijden verschenen in het decembernummer van tijdschrift De Gids. Afleveringen van De Gids zijn verkrijgbaar op het festival.

Voor een overzicht van alle programma-onderdelen waaraan Efe Murad meewerkt, klik hier.

 

Literary Walk through Istanbul (6 May 2017)

What does Turkish literature tell us about Istanbul? Many authors grew up in Istanbul, or moved to this city at a later stage in their lives. And in many of their stories, novels and poems the city turns up as a décor or a character.

On 6 May 2017 the Netherlands Institute in Turkey will organise a literary walk for people who want to learn more about Turkish literature while strolling through the city. Walking along places that played an important role in their work, Hanneke van der Heijden will tell about the work of authors such as Orhan Pamuk, Ahmet Hamdi Tanpınar, Yusuf Atılgan, Oğuz Atay, Sait Faik Abasıyanık and their contemporaries. But also about the world of books today: what kind of publishers are there? What kind of books are being translated? What do readers in Turkey read?

Hanneke van der Heijden is a Dutch literary translator of Turkish literature. Her articles on literature from Turkey can be found on her website.

Please send an email to g.gurmen@nit-istanbul.org for registration. There are limited places available.