Yusuf Atılgan in Arnhem (donderdag 29 september 2016)

De roman De lanterfanter van Yusuf Atılgan was een van de vijf boeken die deze zomer favoriet waren bij boekhandel Hijman / Ongerijmd in Arnhem.

Op donderdag 29 september organiseert de boekhandel daarom een avond over De lanterfanter. Ik vertel over Yusuf Atılgan, over lopen in het Istanbul van de jaren vijftig, en over de grote invloed van Atılgan op het werk van Orhan Pamuk en Oğuz Atay.

Voor meer informatie over de avond, klik hier.

Hiernaast een foto van de etalage die boekhandel Hijman/Ongerijmd voor De lanterfanter inrichtte. De etalage is ontworpen door Marije Sietsma van Arnhemse uitgeverij Loopvis.

Plaats:            Boekhandel Hijman / Ongerijmd, Grote Oord 15, Arnhem
Datum:           29 september 2016
Aanvang:       20u

 

Yusuf Atılgan in Arnhem (donderdag 29 september 2016)

De roman De lanterfanter van Yusuf Atılgan was een van de vijf boeken die deze zomer favoriet waren bij boekhandel Hijman / Ongerijmd in Arnhem.

Op donderdag 29 september organiseert de boekhandel daarom een avond over De lanterfanter. Ik vertel over Yusuf Atılgan, over lopen in het Istanbul van de jaren vijftig, en over de grote invloed van Atılgan op het werk van Orhan Pamuk en Oğuz Atay.

Voor meer informatie over de avond, klik hier.

Hiernaast een foto van de etalage die boekhandel Hijman/Ongerijmd voor De lanterfanter inrichtte. De etalage is ontworpen door Marije Sietsma van Arnhemse uitgeverij Loopvis.

Plaats:            Boekhandel Hijman / Ongerijmd, Grote Oord 15, Arnhem
Datum:           29 september 2016
Aanvang:       20u

 

Nawoord bij ‘De lanterfanter’ – roman van Yusuf Atılgan

Gisteren is bij Uitgeverij Jurgen Maas De lanterfanter verschenen. Voor iedereen die niet bij de presentatie kon zijn of meer wil weten over Yusuf Atılgan en zijn roman, hieronder het nawoord dat ik bij De lanterfanter schreef.

Tekst: Hanneke van der Heijden.

De romankunst wordt door bijvoorbeeld Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk opgevat als de kunst om je in een ander te verplaatsen: om je eigen leven te beschrijven als was het dat van een ander, het leven van een ander als dat van jezelf. Dat is een optimistische opvatting, want ze gaat uit van de vooronderstelling dat begrip van de ander, van zijn leven, zijn gedachten en drijfveren, daadwerkelijk mogelijk is.

Zo’n omschrijving laat goed zien hoe ongewoon het is wat Yusuf Atılgan (1921-1989) in zijn debuut ondernam, want als schepper van C. verplaatst Atılgan zich paradoxaal genoeg in een personage dat zich juist niet in anderen wil of kan verplaatsen, in een man die ervan overtuigd is dat het onmogelijk is je in die mate in een ander in te leven. ‘Ze zouden het toch niet begrijpen,’ zegt C. Het is de allerlaatste zin van de roman, C. doet er verder het zwijgen toe.

Het vraagstuk hoe zich tot ‘de ander’ te verhouden is wat C. op zijn lange wandeltochten het meest bezighoudt. En de stad biedt vele gelegenheden voor confrontaties met ‘de ander’. Zich bewegend tussen de drommen mensen op straat, zijn stappen steeds weer herhalend, beziet C. het moderne stadsleven, ondergaat de werking van de anonieme massa’s, wordt gedwongen in het sociale gewoel zijn plaats als individu te bepalen.

De stad waar Atılgans hoofdpersoon doorheen loopt krijgt net als hijzelf geen naam. Maar de wijken wel, en de routes van C. zijn zo realistisch beschreven dat je ze haast kunt na lopen. Het is dan ook niet moeilijk te achterhalen dat De lanterfanter gesitueerd is in het Istanbul van de jaren vijftig. Met zo’n miljoen inwoners was de stad weliswaar vele malen kleiner dan nu, de massale migratie van het Turkse platteland was nog maar net op gang gekomen, maar ook toen al was Istanbul de grootste stad van het land. Lees verder…

Presentatie van ‘De lanterfanter’ – Nederlandse vertaling van roman van Yusuf Atılgan (19 mei, Amsterdam)

Op 19 mei verschijnt De lanterfanter, de Nederlandse vertaling van de roman waarmee Yusuf Atılgan in Turkije een onuitwisbare indruk maakte. Aylak Adam, zoals het boek in het Turks heet, verscheen in 1959.

C. verzet zich tegen de dagelijkse verplichtingen die het leven van de anderen kenmerken. Hij leeft van een erfenis en verlummelt zijn dagen in de kroegen, trams en straten van Istanbul, op zoek naar het enige dat zijn leven zin kan geven: de ware liefde, die ene onvindbare vrouw. Niets anders geeft hem voldoening, noch de kortstondige romantiek, noch de kunst. Relaties met de mensen om hem heen, die hij grotendeels verafschuwt, doen dat al helemaal niet. Maar kan een mens zonder anderen? En hoe anders is hijzelf?

Tijdens een feestelijke presentatie stellen uitgever Jurgen Maas en vertaler Hanneke van der Heijden het boek voor.
Muzikanten van Het Levantijns Orkest spelen muziek uit de wereld van De lanterfanter: het Istanbul van de jaren vijftig.

Plaats: Podium Mozaiek, Amsterdam
Datum: donderdag 19 mei 2016
Aanvang: vanaf 20u

Toegang is vrij.

Voor een fragment uit de roman, klik hier.

 

Presentatie van ‘De lanterfanter’ – Nederlandse vertaling van roman van Yusuf Atılgan (19 mei, Amsterdam)

Op 19 mei verschijnt De lanterfanter, de Nederlandse vertaling van de roman Aylak Adam.

‘De lanterfanter’ is het debuut van de Turkse schrijver Yusuf Atilgan. Het verscheen in 1959. En het was een heel ongewoon debuut: C., de hoofdpersoon, is een van de eerste tegendraadse figuren in de Turkse literatuur.

C. verzet zich tegen de dagelijkse verplichtingen die het leven van de anderen kenmerken. Hij leeft van een erfenis en verlummelt zijn dagen in de kroegen, trams en straten van Istanbul, op zoek naar het enige dat zijn leven zin kan geven: de ware liefde, die ene onvindbare vrouw. Niets anders geeft hem voldoening, noch de kortstondige romantiek, noch de kunst. Relaties met de mensen om hem heen, die hij grotendeels verafschuwt, doen dat al helemaal niet. Maar kan een mens zonder anderen? En hoe anders is hijzelf?

Tijdens een feestelijke presentatie stellen uitgever Jurgen Maas en vertaler Hanneke van der Heijden het boek voor.
Muzikanten van Het Levantijns Orkest spelen muziek uit de wereld van De lanterfanter: het Istanbul van de jaren vijftig.

Plaats: Podium Mozaiek, Amsterdam
Datum: donderdag 19 mei 2016
Aanvang: vanaf 20u

Toegang is vrij.

Voor een fragment uit de roman, klik hier.

 

Yusuf Atılgan – De lanterfanter (fragment)

Op 19 mei verschijnt bij Uitgeverij Jurgen Maas De lanterfanter, mijn vertaling van de roman Aylak Adam geschreven door Yusuf Atılgan. Hieronder een fragment uit de roman.

 

De namen van de dagen kunnen veranderen naargelang de dingen die zich binnen hun tijdsbestek afspelen. Vandaag was aanvankelijk ‘de dag dat hij voor het eerst buiten zijn jas had uitgedaan’, later zou dat veranderen in ‘de dag dat hij Güler voor het eerst had gezien’. Het was zonnig, zwoel. In Karaköy, bij de baklavasalon op het kruispunt, zocht hij tussen de mensen die vlak voor hem langs de etalageruit liepen iemand van wie op het eerste gezicht duidelijk zou zijn dat het een timmerman was. Soms was hij op zoek naar een kleermaker. Hij was eens iemand achterna gehold van wie hij dacht dat het een kleermaker was, maar toen hij de man naar zijn beroep vroeg bleek hij griffier te zijn. Toen hij er genoeg van had naar een timmerman te zoeken, begon hij naar de verkeersagent te kijken die op een kleine verhoging in het midden stond. Hij blies op een fluit, zwaaide met een stokje; auto’s en trams raasden voorbij zonder elkaar te raken. Hij vond de bewegingen van de man lachwekkend. Misschien omdat hij zo chagrijnig keek. Waarom bleven de mensen niet staan lachen? Hij mocht hem niet. In zijn plaats zou hij op een dag iets ongehoords doen. Hij zou de auto’s en trams door elkaar laten rijden en dan in lachen uitbarsten. De agent was daar de man niet naar. Misschien dat die de orde slechts verstoorde in zijn dromen.

Toen zag hij de hoek van de straat. Soms krijg je zonder wat voor aanwijsbare aanleiding dan ook het idee dat het gebouw, de straathoek waar je langs loopt, de stoel waar je op zit, nog een belangrijke rol in je leven zal spelen. Zo stond er vandaag precies op die straathoek iets te gebeuren. Hij kon zijn blik er niet meer van losmaken. Voor de voorbijgangers was het een doodnormale plek, een plek zoals je er duizenden hebt in de
stad. Overdreef hij soms? Zou hij iedere alledaagse gebeurtenis die zich daar kon afspelen op grond van zijn vooroordelen voor iets bijzonders houden? Twee mannen waren in gesprek en stonden op het punt uiteen te gaan. Ze gaven elkaar een hand. Hoed afnemen! Ze namen hun hoed af. Het was absurd iets nieuws van de mensen te verwachten. Nu stonden er twee meisjes op de hoek te praten. Ze droegen platte schoenen. Zo, dat was tenminste goed. Of zou…? Zijn hart bonsde. De een droeg een beige regenjas, de ander een lichtblauwe. Kijk aan, ze stonden op het punt afscheid te nemen. ‘Vooruit, hand geven!’ riep hij inwendig. Ze gaven elkaar een zoen.

Hij sprong overeind. Toen hij naar buiten liep hoorde hij de ober roepen.

‘Meneer, het geld!’

Hij stak zijn hand in zijn zak en haalde er het eerste beste bankbiljet uit. Eentje van vijf. Hij legde het op de koelvitrine en liep naar buiten. Toen hij de hoek omsloeg zag hij de twee meisjes. Beige liep naar Yüksek Kaldırım, lichtblauw naar Tophane. Mijn god, wie van de twee nu? Op de hoek bleef hij even staan. Toen liep hij het beige meisje achterna. In dat ene moment waarop hij stil was blijven staan, was alles voorbij.

Weer had hij zich vergist. Het meisje in lichtblauw was B. Was hij haar achternagegaan, dan zou het verhaal ten einde zijn. Maar hij ging met Güler mee. Toeval? Nee. Als er in deze stad één plek was waar hij een hekel aan had, dan was het wel de Tophanelaan. Misschien kwam het doordat hij beducht was voor de uitnodigende lokroep van de hoorns van de veerboten, misschien door de saaie dagen die hij er op de academie had doorgebracht. Van Yüksek Kaldırım hield hij juist. Er was de hoop dat beige daarlangs omhoog zou gaan. Bovendien waren zijn voeten nog gewend die weg te lopen uit de tijd dat hij naar Ayşe ging. (De gewenning die je stuurt zonder dat je het in de gaten hebt…)

 

Uit: Yusuf Atılgan, De lanterfanter. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas. 2016. Vertaald uit het Turks door Hanneke van der Heijden. Oorspronkelijke titel: Aylak Adam (Istanbul, 1959).

 

‘De lanterfanter’ van Yusuf Atılgan

Er zullen niet veel auteurs zijn die twee van hun allereerste korte verhalen onder twee verschillende namen insturen voor een literaire wedstrijd, en voor beide worden bekroond. Het overkwam Atılgan in 1955. Zijn romandebuut, Aylak adam (‘De lanterfanter’), verscheen in 1959. Zijn tweede roman, Anayurt Oteli (‘Hotel Moederland’) volgde in 1973. Atılgan stierf voordat hij zijn derde roman, Canistan, kon voltooien. De korte verhalen die hij tijdens zijn leven in diverse tijdschriften publiceerde, werden in de jaren negentig gebundeld.

Drie dunne romans en een bundel korte verhalen – een oeuvre dat even klein als indrukwekkend is. De beklemming van het maatschappelijk leven, en de worstelingen van het moderne individu met vervreemding, eenzaamheid en liefde staan door Atılgans romans in het Turkse collectieve geheugen gegrift. Zijn ingehouden, sobere stijl maakt de beklemming van stad (Aylak adam), provincieplaats (Anayurt oteli) en dorp (Canistan) nog eens zo drukkend.

Lees verder…