Wonen in een andere taal brengt je een stap dichter bij de poëzie – Dichteres Zeynep Köylü over een maand in Antwerpen

Wonen in een andere taal brengt je een stap dichter bij de poëzie – Dichteres Zeynep Köylü over een maand in Antwerpen

Zwijgzaamheid en stilte zijn de woorden die de dichteres Zeynep Köylü (1978) gebruikt als ze haar jeugd beschrijft, de jaren die ze doorbracht in een kleine stad in de steppe van Turkije. Hoe levendig ze zelf ook is en hoe lawaaierig haar huidige woonplaats Istanbul, die stilte lijkt haar nooit helemaal te verlaten. Misschien verklaart die tegenstelling tussen stilte en levendigheid wel haar fascinatie voor taal.

Lees meer

Articles in English

Although most of the articles on this site are written in Dutch, you will from now on also find contributions in English. Just click on “English” on the main bar of this site. The first post is an article about the novel Huzur (A Mind at Peace) by the Turkish novelist...

Lees meer

Een landkaart van klanken

Zo ervaart Mümtaz Istanbul als hij door de stad loopt en roeit, en bij de aanblik van allerlei gebouwen herinnerd wordt aan liederen en composities uit de klassieke Osmaanse muziek. Net als Leopold Bloom in Ulixes van James Joyce, loopt de hoofdpersoon van Ahmet Hamdi...

Lees meer

De muziek van ‘Sereen’

Voor sommige schrijvers lijkt de keuze voor literatuur een kwestie van toeval: hun belangstelling omvat haast het hele scala van kunst. Ahmet Hamdi Tanpınar is zo’n schrijver. Hij heeft geen andere discipline dan die van de literatuur beoefend, maar in zijn romans en...

Lees meer
‘Translators are a waste of space’

‘Translators are a waste of space’

Vertaalde boeken zijn vertaald door een uhm... vertaler. Een open deur, zou je denken. Of toch niet? Het is een feit dat vertalersnamen geregeld ontbreken in boekbesprekingen, uitgeverscatalogussen, soms zelfs in de vertaalde boeken zelf. Maar boeken vertalen zichzelf...

Lees meer
Zelfstandige boekhandels in Taksim in moeilijkheden

Zelfstandige boekhandels in Taksim in moeilijkheden

Kleine boekhandelaren in het centrum van Istanbul klagen – niet zozeer over landgenoten die geen boeken meer willen lezen, als wel over de almaar hogere huren die ze voor hun panden moeten betalen. De gentrificatie in de wijk Taksim drijft de winkelhuren op,...

Lees meer
Tıflî-verhalen en brieven: van genres die komen en weer gaan

Tıflî-verhalen en brieven: van genres die komen en weer gaan

‘Een van de leuke dingen van een bestaan als osmanist,’ zei David Selim Sayers twee weken geleden tijdens een lezing, ‘is dat je een geheel nieuw literair genre kunt ontdekken.’ Dat wil zeggen, een genre dat in andere literaturen niet of nauwelijks bestaat. En dat...

Lees meer

Orhan Pamuk over een kastanjeboom en het Gezi-park in Taksim

Meer en meer kunstenaars en artiesten mengen zich in de publieke debat over de massale betogingen in het Gezi-park in Istanbul en in andere steden in Turkije. Orhan Pamuk is een van hen. Een kort artikel dat hij schreef naar aanleiding van de protesten verscheen...

Lees meer
Het Gezi-park in Taksim als weggeefboekhandel

Het Gezi-park in Taksim als weggeefboekhandel

‘Die Shakespeare, mag ik die meenemen?’ vraagt een jongen van in de twintig enthousiast. Hij komt met moeite boven het aanhoudende geroezemoes uit dat als een wolk tussen de bomen hangt. Sinds enkele dagen heeft het Gezi-park in het centrum van Istanbul behalve een provisorische kliniek en verschillende distributiepunten van eten, babyvoeding en hondenbrokken, ook een bibliotheek.

Lees meer
Leven als een boom

Leven als een boom

Op het Taksim-plein in het centrum van Istanbul wordt sinds enkele dagen geprotesteerd. Actievoerders verzetten zich tegen de plannen van de regering Erdoğan om het plein ingrijpend te herinrichten. Die plannen betekenen onder andere dat het huidige Gezi-park moet...

Lees meer
Bodrum als ballingsoord en het woelige leven in Çukurova – Verfilmde boeken op het Rode Tulp Filmfestival (5-9 juni 2013)

Bodrum als ballingsoord en het woelige leven in Çukurova – Verfilmde boeken op het Rode Tulp Filmfestival (5-9 juni 2013)

Het is moeilijk voor te stellen maar Bodrum, de Turkse badplaats waar ieder jaar tienduizenden toeristen hun vakantie doorbrengen, was tot ver in de twintigste eeuw een ballingoord. Op de plaats waar nu de hotels en resorts zijn neergeplant, stonden nog gewoon bossen. Wegen waren er nauwelijks. De bevolking leefde van de vis en het land. Er was te eten, maar ook niet veel meer dan dat. In 1925 arriveert Cevat Şakir Kabaağaçlı (1890-1973), auteur van romans en vooral korte verhalen. Toch pakt wat bedoeld was als strafmaatregel voor het schrijven van een artikel dat de politieke machthebbers in het verkeerde keelgat schoot, onverwacht heel anders uit…

Lees meer

Gevonden in vertaling: gedichten van Mehmet Yaşın

Een langs reizende Zwitserse dichter en vertaler raakt maar niet uitgepraat over de poëzie van Mehmet Yaşın. Turks kent hij niet, hij leest het werk van de op Cyprus geboren Yaşın (1958) in het Engels. Het is een van de twintig talen waarin Yaşıns poëzie is vertaald,...

Lees meer

Literaire wandelingen in Istanbul

Er zijn maar weinig straten in Istanbul te vinden waar niet eens een schrijver of dichter, een vertaler, uitgever of recensent doorheen gelopen is – de Turkse literaire traditie is lang, en de literaire wereld drukbevolkt. Veel plekken in de stad zijn daarom met...

Lees meer
Stad en land

Stad en land

Als er één thema is dat de moderne Turkse schrijvers heeft beziggehouden, dan is het wel de stad (en ‘stad’ staat in dat geval meestal voor Istanbul): de stad als vrijstaat van moderne dromen of als plek waar dromen in rook opgaan, als plek waar je verloren loopt of waar juist alle ogen voortdurend op je gericht zijn, de stad als alles wat een dorp niet is, en de stad als één groot dorp.

Lees meer

Orhan Pamuk en Umberto Eco in gesprek

Ter gelegenheid van haar honderdvijftigjarige jubileum organiseert de Istanbulse Bosporusuniversiteit dit jaar verschillende academische en culturele activiteiten. In dat kader vond er op 9 april een publiek interview plaats van Umberto Eco en Orhan Pamuk. Het...

Lees meer

Oğuz Atay in het Nederlands en het Duits

De roman Tutunamayanlar van Oğuz Atay gold jarenlang als een van de best bewaarde geheimen van de Turkse literatuur. Het meer dan zeshonderd pagina’s tellende debuut van Atay, dat in 1971/1972 werd uitgebracht – noodgedwongen in twee delen, want geen enkele uitgever...

Lees meer

Van Turkije naar Nederland en België – Wat is er vertaald?

Orhan Pamuk is zonder twijfel de bekendste schrijver uit Turkije. Zo bekend dat wel eens vergeten wordt dat de Turkse literatuur niet met hem begint, zelfs niet buiten Turkije. Ook voordat de romans van Pamuk in Nederland verschenen waren er al vertalingen van werk...

Lees meer

Romantische vlinders

Afgelopen donderdag ging De droom van de vlinder (Kelebeğin rüyası) in Nederlandse bioscopen in première. Eerder deze week werd de nieuwe film van Yılmaz Erdoğan ten doop gehouden in Istanbul met een grootse gala-avond. Zo’n tweeduizend gasten werden ontvangen in een...

Lees meer
Een roman die stroomt als een rivier

Een roman die stroomt als een rivier

Een roman fleuve stond Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962) voor ogen toen hij zich na zijn eerste gedichten, korte verhalen en kunstbeschouwingen in de jaren veertig waagde aan het schrijven van romans. Sereen, dat in 1948 als feuilleton in de krant Cumhuriyet verscheen...

Lees meer

Net verschenen: de roman ‘Sereen’ van Ahmet Hamdi Tanpınar

Na Het klokkengelijkzetinstituut is nu ook de beroemde tweede roman van Ahmet Hamdi Tanpınar in het Nederlands verkrijgbaar: Sereen. Het boek kwam in 1949 onder de titel Huzur in Turkije uit. Istanbul, 1939. De Tweede Wereldoorlog dreigt. Nuran heeft zojuist de stad...

Lees meer

Nieuwe rubriek: boeken in beeld

Schrijvers schrijven boeken, lezers lezen die. Maar waar blijft het boek op weg van schrijver naar lezer? Klik op de rubriek 'boeken in beeld' in de menubalk (of hier) voor een nieuwe fotoserie.

Lees meer

Twee literaire evenementen in Den Haag

Er staan twee nieuwe aankondigingen van literaire evenementen op de site. Beide kunt u vinden in de rubriek 'ondertussen in nederland'. Maar u kunt ook hier klikken voor meer informatie over optredens van de schrijfster Ece Temelkuran, en hier voor een korte...

Lees meer

Nazaten van Gırgır

Het was boekenbeurs in Istanbul, negen dagen lang. En zoals ieder jaar stonden de allerlangste rijen kopers voor de stands van de grote humoristische weekbladen: Penguen, Uykusuz, Leman.  Dunne, gekleurde krantjes zijn het, zestien pagina’s op klein tabloidformaat, in...

Lees meer
De onbekende reportages van Yaşar Kemal

De onbekende reportages van Yaşar Kemal

Vlak vóór het nieuwe jaar werd de schrijver Yaşar Kemal (1926) in het Franse consulaat in Istanbul geridderd tot Grand Officier dans l’Ordre National de la Légion d’Honneur. Het betekende een promotie voor Kemal, het pseudoniem van Kemal Sadık Göğçeli, die in 1983 al was benoemd tot de rang van commandeur. Generaal Georgelin, die Kemal de orde opspeldde, vermeldde in zijn toespraak dat de auteur de op een na hoogste onderscheiding werd toegekend vanwege zijn ‘uitzonderlijke literaire werk en zijn grootmoedige verdediging van de rechten van minderheden, […]

Lees meer

Een westers filter met heel kleine gaatjes

Er wordt in Turkije heel wat af vertaald. Maar wie een Istanbulse boekhandel binnenloopt op zoek naar een roman of dichtbundel uit Syrië, Irak, Iran, Armenië, Georgië, Bulgarije of Griekenland, komt meestal van een koude kermis thuis. De buurlanden staan nauwelijks in...

Lees meer
Het huis van de griplozen

Het huis van de griplozen

Ingrijpende bouwwerkzaamheden aan panden in de binnenstad van Istanbul zijn vaak aanleiding voor gemor en protest - meestal omdat een historisch pand vertimmerd wordt tot hippe residans of luxe apart otel. Het gaat bij die zogenaamde stadssanering niet alleen om het...

Lees meer

‘De lanterfanter’ van Yusuf Atılgan

Er zullen niet veel auteurs zijn die twee van hun allereerste korte verhalen onder twee verschillende namen insturen voor een literaire wedstrijd, en voor beide worden bekroond. Het overkwam Atılgan in 1955. Zijn romandebuut, Aylak adam (‘De lanterfanter’), verscheen...

Lees meer
Şavkar Altınel en het ongeziene zwerven

Şavkar Altınel en het ongeziene zwerven

Net in een tijd dat in Turkije het maatschappelijke debat over identiteit zijn weerslag vindt in literaire romans – want ook in Turkije wordt er veelvuldig gediscussieerd over nationale en individuele identiteiten; net ook in een tijd dat op de Turkse televisie voor de allereerste keer spotjes worden uitgezonden om literair werk aan de man te brengen […]

Lees meer

Tanpınar en de tijd

‘Ik sta niet in de tijd, / en ik sta er ook niet helemaal buiten.’ Het zijn misschien wel Tanpınars beroemdste regels, de eerste twee verzen van een van zijn gedichten. Ze prijken op zijn grafsteen, op een begraafplaats in Istanbul aan de oever van de Bosporus. Ahmet...

Lees meer
En de hele wereld dreunde mee – Oğuz Atay’s overdonderende ‘Het leven in stukken’

En de hele wereld dreunde mee – Oğuz Atay’s overdonderende ‘Het leven in stukken’

Als je begint in een nieuwe literatuur, in een taal die je net aan het leren bent, dan blijken die boeken later vaak te zijn omgeven met herinneringen aan het lezen zelf, aan de verovering van de taal, de fascinatie die die oproept. Over ‘De heer Cevdet en zonen’, een familiekroniek en het debuut van Orhan Pamuk, hangt voor altijd een triomfantelijke glans, omdat dat het eerste Turkse boek was dat ik gewoon, in het gras kon lezen, zonder maar een grammatica in de buurt. En ‘Tutunamayanlar’ (‘Het leven in stukken’) een hele tijd daarna, blijft het boek waar ik het eerst en het vaakst hardop om heb zitten lachen. En dat ook afgezien daarvan overdonderend was – dat zoiets kon, in het Turks!

Lees meer

De konijnen van Orhan Pamuk – Fictie en kritiek in Turkije

Beschaafd gejuich – zo laten de reacties in de Nederlandse pers zich het best omschrijven toen in 1998 de vertaling verscheen van Orhan Pamuks vierde roman, Het zwarte boek. Recensenten spraken over een weergaloos boek van een groot schrijver en prezen het als een...

Lees meer
Website van Hanneke van der Heijden, literair vertaler – over de literaire wereld in Turkije, over vertalen, en met fragmenten gepubliceerde en ongepubliceerde vertalingen uit het Turks.

WOORDENWOLK